Wij zijn het team Bemoeizorg. De kern van ons werk is het naar de reguliere zorg toeleiden van mensen die zelf geen hulp zoeken, maar wel zorg nodig hebben.

Welke trefwoorden horen bij jullie ‘tak van sport’?
Outreachend bezig zijn: het kantoor uit en de straat op. Bemoeizorg is dynamisch, hectisch en hard werken. De meeste energie gaat in contactlegging zitten. Dat duurt vaak maanden, soms zelfs jaren, omdat het vertrouwen van mensen in anderen, in de hulpverlening dikwijls is geschaad. Je moet flexibel zijn, doorbijten en nadrukkelijk gebruik maken van het netwerk van mensen om je doel te bereiken. Ervaring, know how en gedrevenheid zijn hier een absolute must.

En waar halen jullie je voldoening uit?
Als we door creatief te zijn en vol te houden klanten in beweging krijgen bij wie alle anderen het hebben opgegeven. Waar nodig gebruiken we onorthodoxe methodes. Als we chocoladebollen moeten kopen om bij iemand binnen te komen, doen we dat. Het maakt niet uit, als we eenmaal ergens op af stappen, houden we vol. Bemoeizorgers zijn pitbulls.

Zegt dat tevens iets van de reguliere hulpverlening?
Bemoeizorg is het gevolg van de regelgeving in dit land dat klanten een hulpvraag moeten kunnen formuleren willen ze in aanmerking komen voor zorg. Onze doelgroep valt daardoor uit de boot in de reguliere zorg, die gestuurd wordt door regels, productiecijfers, DBC’s e.d. Bij ons is de klant leidend. We hebben daar ook tijd voor, dat is essentieel. Als het nodig is, zien we iemand vier keer op een dag; in de reguliere zorg kan dat niet, zeker niet met de intredende marktwerking. Bij regelmatige ‘no show’ worden klanten daar uitgeschreven, terwijl dat bij ons juist een reden is om erop af te gaan.

Jullie komen van verschillende organisaties. Is dat lastig of verrijkend?
Dat is lange tijd lastig geweest, omdat we onze loyaliteit moesten verdelen tussen bemoeizorg en de achterliggende organisaties met hun eigen bedrijfsvoering, belangen, werkwijzen en culturen. De komst van een teamleider als brug naar het achterland heeft echter veel rust gegeven. Ook het eigen thuishonk dat we nu hebben, heeft ontzettend veel goed gedaan. Daardoor zijn we een echt team geworden, waardoor de mix van deskundigheden veel beter uit de verf komt. We investeren ook veel in het teamverband, omdat we in de dagelijkse praktijk redelijk solitair werken.

Wat kunnen teams van jullie leren en andersom?
De reguliere zorg kan van ons leren hoe waardevol het is om de boer op te gaan. Outreachend werken levert op termijn veel meer op en kost minder. Vanuit de kennis van iemands leefwijze, z’n omgeving, z’n netwerk kun je beter aansluiten op zijn werkelijke noden. Daarmee kun je vaker voorkómen dat iemand een zogenoemde ‘draaideurklant’ wordt. En wij kunnen wel iets leren van de gestructureerde aanpak rond aanmeldingsprocedures, begeleidingsplannen en zo meer. Een beetje structuur in een zo hectische tak van sport kan geen kwaad. Zolang het de flexibiliteit van bemoeizorg maar niet aantast.

EINDHOVEN – Vijftien jaar lang was de politiepost aan de Edisonstraat in Woensel-West gezichtsbepalend als er tijdens opstootjes snel moest worden ingegrepen. De wijk had hiermee de primeur van de stad. Geen enkele wijk had toen, én heeft nu nog niet, een eigen politiepost naast een afdelingsbureau. Politieman van het eerste uur Hans Schalkwijk leverde gistermiddag de sleutels in. De post is verhuisd naar een van de zeven nieuwe maisonnettes aan de kop van de Edisonstraat. Vanuit dit pand werken niet alleen de buurtbrigadiers van de omliggende wijken, maar ook het Eindhovense Bemoeizorgteam. Daarmee is een unieke combinatie ontstaan.

„Toen ik als politieman in Woensel-West begon, wist ik niet wat me overkwam“, zegt Schalkwijk. „Wat zich daar allemaal afspeelde, dat kon echt niet.Maar in de loop der jaren kan er veel veranderen“, stelt Schalkwijk. „Waren het tot voor twee jaar geleden nog de drugsverslaafden, dealers, straatprostituees, alcoholliefhebbers en daklozen die hier bepaalden wat wel en niet mocht, dat behoort nu tot het verleden.“

Dat is volgens Schalkwijk mede te danken aan de inzet van het Bemoeizorgteam, maar ook aan de integrale aanpak van de gemeente en de woningcorporaties in Woensel-West. „Politiemensen zijn niet opgeleid voor hulpverlener. Daarvoor zijn andere instanties, van wie de medewerkers weten hoe ze mensen moeten benaderen én helpen.“ De hulpverleners die sinds 1999 actief zijn, zijn professionele medewerkers van GGD, GGzE, Novadic/Kentron, en ook Loket W nu. „Ieder bureau van de politie draagt nu zijn steentje bij“, vertelt Jan van Corven, beleidsmedewerker GGD. „Ik ben blij dat we samen vanuit één pand kunnen werken. Daardoor kun je nog sneller handelen. Maar we zijn niet alleen actief in Woensel-West; we gaan heel Eindhoven door om hulp te bieden.“

En niet zonder succes. Van Corven: „Hadden we in 2000 nog maar tachtig ’klanten’, vorig jaar waren dat er 360 variërend in de leeftijd van 12 tot 88 jaar. Van hen hebben we er 262 kunnen helpen door ze door te verwijzen.“

Dat Woensel-West uniek blijft, bleek tijdens de openingshandeling. Geen ’preek’ van een politiechef of wethouder. Het was de 26-jarige Gillian Benjamin die de show stal. Zij had bij Kees & Ko een schilderij gemaakt voor in het nieuwe pand. „Ik heb naakte vrouwen op een plein geschilderd“, zei ze. „Ik denk dat dat hier wel op zijn plaats is.“

Copyright © 2005 Eindhovens Dagblad - alle rechten voorbehouden

EINDHOVEN - Het Bemoeizorgteam Eindhoven gaat vanaf dinsdag 15 maart werken vanuit één locatie, Edisonstraat 161. Ook de politie-buurtbrigadiers van omliggende wijken gaan van het gebouw gebruik maken. De locatie is niet bestemd voor ontvangst van publiek of cliënten maar wordt gebruikt als uitvalsbasis voor de medewerkers van het team en buurtbrigadiers. Cliënten worden thuis bezocht of op de eigen kantoorlocaties van de instellingen uitgenodigd.

In het Bemoeizorgteam Eindhoven werken GGD-Eindhoven, GGzE, Loket W, Novadic-Kentron en politie in teamverband samen aan de hulp voor mensen in psychische of sociale nood, of bijvoorbeeld nood als gevolg van een verslaving of een lichamelijke handicap. Vaak is er sprake van een combinatie hiervan. Van deze problemen kunnen mensen in de war zijn of in een isolement raken. Ze vereenzamen of verwaarlozen zichzelf. Tot overmaat van ramp ziet hun directe omgeving hen vaak als ongewenst en overlast.

Betere hulp
Door één locatie als uitvalsbasis voor de hulp te gebruiken wordt de samenwerking en de informatie-uitwisseling tussen de verschillende partners sterk verbeterd, wat de hulp aan de cliënt ten goede komt
Tot 15 maart kwam men wekelijks 1 keer bij elkaar voor overleg of werd onderling telefonisch contact gezocht. Vanaf 15 maart kan er dagelijks persoonlijk contact plaatsvinden tussen de verschillende teamleden, waardoor overdracht, afstemming en gezamenlijk overleg gemakkelijker wordt.

Hulp
Het Bemoeizorgteam Eindhoven probeert hulp te bieden in verschillende situaties waarbij overlast is of dreigt, bijv. situaties als:
- drugs-, medicatie- en alcoholmisbruik in een woning of op straat;
- agressie, geluidsoverlast etc. als gevolg van psychische, psychiatrische of verslavingsproblemen;
- sociaal isolement en vereenzaming;
- grove verwaarlozing of vervuiling van mensen op straat of in woningen;
verloedering;
mensen die een gevaar voor zichzelf of hun omgeving vormen.

Voor meer informatie hierover kunt u de website www.bemoeizorg.nl raadplegen.

Sluiting politieaanspreekpunt
Met de ingebruikneming van het onderkomen van het Bemoeizorgteam Eindhoven wordt het politieaanspreekpunt aan de Edisonstraat 80 gesloten. De politie-buurtbrigadiers van de omliggende wijken krijgen in de Edisonstraat 161 een ruimte van waaruit ze in hun gebied gaan werken. Edisonstraat 161 wordt door de politie niet gebruikt voor spreekuren of ontvangst van publiek.

DEN HAAG - Alle gemeenten moeten 'bemoeizorg' afsturen op probleemgezinnen die zich niet vrijwillig bij een hulpverlener melden. Op die manier kan kindermishandeling worden voorkomen. Staatssecretaris Ross van Volksgezondheid vindt de eerste resultaten van opgedrongen hulpaanbod in Amsterdam en Roosendaal zeer bemoedigend.

Vangnet Jeugd, zoals de bemoeizorg in Amsterdam heet, bereikte 86 procent van de gezinnen waarbij het risico bestond dat de kinderen in de criminaliteit terecht zouden komen. In Roosendaal kregen driehonderd kinderen hulp die ze anders nooit hadden gekregen. Ross riep donderdagochtend tijdens een besloten bijeenkomst alle gemeenten op deze aanpak te volgen.


Diverse gemeenten zijn de afgelopen twee jaar met bemoeizorg begonnen. Als er bij scholen, artsen, consultatiebureaus of elders aanwijzingen binnenkomen over serieuze problemen in een gezin, gaat iemand van de GGD langs. Die maatschappelijk werker of wijkzuster laat zich niet afpoeieren, maar dringt net zo lang aan tot hij kan binnenkomen. Desnoods wordt gedreigd met een rechterlijk ingrijpen om toegang tot het huis te krijgen.

'Bemoeien met de burger die in problemen dreigt te raken is lange tijd not done geweest. Maar het is nodig', hield Ross de gemeentebestuurders voor. Het tegengaan van overlast, criminaliteit, psychische problemen bij jongeren, prostitutie, kindermishandeling en -verwaarlozing vraagt volgens haar een harde aanpak.

Enkele tientallen gemeenten, waaronder de grote vier, doen dat al. Ross wil dat alle ruim 450 gemeenten de bemoeizorg als voorbeeld nemen. Het kabinet stelt de komende twee jaar 35 miljoen euro beschikbaar voor de extra gezinsondersteuning.

In de Tweede Kamer maakte zij verder bekend dat er een meldcode komt voor kindermishandeling. Deze code schrijft voor hoe artsen, leraren en andere professionals moeten handelen als zij kindermishandeling vermoeden. Een meldplicht gaat Ross te ver. Zij vreest dan een hausse aan vermeende klachten, omdat artsen zich willen indekken tegen tuchtprocedures bij nalatigheid. Echte meldingen van mishandeling sneeuwen dan onder.

Volgens Ross worden in Nederland jaarlijks 50- tot 80 duizend kinderen fysiek of geestelijk mishandeld. De speciaal door het kabinet aangestelde jeugdcommissaris Van Eijck meent dat dit een zware onderschatting is van het probleem. Hij raamt het aantal mishandelde kinderen op 100 duizenden per jaar.

Het kabinet heeft vandaag het plan voor de aanpak van verloedering en overlast goedgekeurd. Het plan richt zich op mensen die onevenredig veel aandacht vragen van politie en andere instanties. Vaak gaat het om mensen met psychiatrische en verslavingsproblemen of die op straat leven en overlast veroorzaken. De mensen waar het om gaat lopen vaak in een boog om hulpverlening heen. Zorgmijders worden ze genoemd. Het kabinet wil vooral de oorzaken wegnemen, niet alleen hard optreden tegen uitwassen.

Het kabinet is van mening dat ook deze mensen zoveel mogelijk deel moeten nemen aan de samenleving. Door verbetering van de zorg aan deze groep, wil het kabinet de kwaliteit van leven verbeteren en overlast verminderen. Zo krijgen de gemeenten vanaf 2006 meer te zeggen over instellingen voor geestelijke gezondheidszorg die zich richten op mensen die niet om hulp vragen maar die het wel nodig hebben. Deze instellingen, die nu door het rijk gesubsidieerd worden, krijgen straks het geld via de gemeenten. Hierdoor kan de gemeente beter sturen op resultaat.

De samenwerking tussen instanties die zich met deze mensen bezig houden kan volgens het kabinet ook beter. De gemeente krijgt een sterkere regiefunctie. Onderlinge afspraken over te behalen resultaten moeten de samenwerking minder vrijblijvend maken. Dat kunnen ook afspraken zijn met de zorgmijder, in de vorm van een “Doe Normaal Contract”. Daarnaast moet er veel meer informatie onderling worden uitgewisseld. In de praktijk aarzelen veel instanties met uitwisselen van gegevens om privacyredenen, terwijl de regelgeving rond privacy die uitwisseling niet in de weg staat.

Er zal beter gebruik worden gemaakt van de wet BOPZ, die verplichte opsluiting regelt bij psychische stoornissen. Eerder was het mogelijk om mensen op te sluiten als ze een ‘gevaar’ voor zichzelf of anderen waren. De mogelijkheid van verplichte behandeling binnen een instelling wordt verruimd. Toch benadrukt het kabinet dat eerst moet worden geprobeerd de persoon hulp te laten accepteren. Eerst drang en dan pas dwang. In 2005 komt er een nieuwe richtlijn die de term ‘gevaar’ beter omschrijft, zodat daar in sommige gevallen ook ernstig verslaafden onder kunnen vallen.

Woensdag 15 september 2004 - EINDHOVEN – Een douche, schone kleding, een hoekje voor jezelf, een kluisje voor de plastic zakken met bezittingen en een uitzendbureau voor werk. Dat wil het Eindhovense college van B en W voor dak- en thuislozen samenbrengen in een zogenoemd servicecentrum. De nieuwe dagopvang moet in 2005 opengaan. De plaats – liefst een bestaand pand – is nog niet bekend.

Het college baseert zijn wens op een onderzoek door de hulpinstanties Diaconaalcentrum Eindhoven, St. Cathrien, Leger des Heils en Neos. Het college wil het plan nog dit najaar aan de gemeenteraad voorleggen. De totale kosten zijn niet bekend.

De hulporganisaties hebben voor hun onderzoek zo’n twintig zwervers gesproken. Volgens de notitie zijn er te weinig plaatsen om te kunnen eten en wassen, ontbreekt een ziekenboeg en verdwalen zowel de hulpverleners als de daklozen in ’de regels van hulpvoorzieningen’. De zwervers zijn bovendien bang dat niemand ze mist als ze ergens ziek liggen of zijn overleden.

Het centrum moet een schakel worden tussen de verschillende (hulp)mogelijkheden en voorkomen dat instanties langs elkaar werken. Daklozen moeten er bovendien een postadres krijgen, zodat ze uitkeringen aan kunnen vragen. Van de nieuwe opvang mogen straks ook mensen met een huis, maar zonder dagbesteding, gebruikmaken. Gebruik van drugs of alcohol is hoogstwaarschijnlijk taboe.

Volgens wethouder J. Kuppens (Welzijn, GroenLinks) is een dagbesteding hard nodig om de groeiende groep daklozen - op dit moment zo’n 280 - in de stad verder te helpen. Tot dusver zijn er alleen enkele losse projecten. De vorm van het geplande uitzendbureau is nog niet bekend. De daklozen zouden er in ieder geval ook voor enkele uren werk per dag terecht moeten kunnen. Voorafgaand aan het werk of dagbesteding zouden ze in de opvang moeten kunnen douchen en ontbijten.

De grootte van de uiteindelijke doelgroep van het centrum is volgens Kuppens moeilijk in te schatten. Van de huidige dagopvang voor verslaafden maken inmiddels zo’n 80 tot 120 mensen per dag gebruik. Dat aantal ligt volgens de wethouder flink boven de verwachting.

De opvang is straks van acht uur ’s ochtends tot acht uur ’s avonds open. Daarmee sluit het centrum aan bij de al bestaande - maar volgens het onderzoek en Kuppens ’volstrekt ontoereikende’ - nachtopvang. In het servicecentrum komen geen slaapplaatsen. Het college verwacht over enkele maanden wel voorstellen voor zulke opvang te kunnen doen, zo liet het gisteren weten.

Copyright © 2004 Eindhovens Dagblad - alle rechten voorbehouden

EINDHOVEN - Het advies van de Gezondheidsraad om psychiatrische patiënten in het uiterste geval tot behandeling te dwingen, valt goed bij het Eindhovense Bemoeizorgteam. Het team is ook blij met het advies, in hetzelfde rapport, dat verschillende instanties die met psychiatrische patiënten te maken hebben meer moeten samenwerken.

In het bemoeizorgteam werken hulpverleners sinds vier jaar samen in wat ze een assertieve vorm van hulpverlening noemen: met mensen met complexe (psychische, lichamelijke en andere) problemen wordt contact gelegd om te proberen ze in contact te brengen met hulpverleners. "Het advies past in onze denkrichting", zegt J. van Corven, beleidsmedewerker openbare geestelijke gezondheidszorg bij de GGD. "De kern van de bemoeizorg is om mensen te verleiden hulp te accepteren", stelt R. Lammers, zorgmanager acute zorg bij de GGzE. Beiden zijn lid van het managementteam van het Bemoeizorgteam. De Gezondheidsraad constateert in het advies dat de diverse hulpverleningsinstanties te veel langs elkaar heen werken. Juist bij mensen met een combinatie van problemen, bijvoorbeeld psychische-, gezondheids- en verslavingsproblemen, kan dat goede zorg belemmeren.

Volgens Van Corven is die eilandencultuur binnen de Eindhovense bemoeizorg al lang verleden tijd. "In het Bemoeizorgteam werken GGD, GGzE, Novadic verslavingszorg, politie en welzijnsorganisatie Loket W samen. We bespreken samen wat moet gebeuren met de meldingen die bij ons binnenkomen. Afhankelijk van het soort probleem gaan bijvoorbeeld GGD en Novadic samen met het probleem aan de slag." "Sinds een maand of vijf kunnen we ook beschikken over tijdelijke opvang bij Portaal 040, voor mensen die even uit hun omgeving weg moeten omdat ze een time-out nodig hebben", vult Lammers aan. Essentieel binnen de bemoeizorg is dat mensen die zelf geen hulp zoeken, toch worden overgehaald om hulpverlening toe te staan. "Desnoods bellen we twintig keer aan om contact te krijgen", zegt Van Corven. Soms is enige drang nodig voordat iemand inziet dat hij of zij hulp nodig heeft, maar de mogelijkheden daartoe zijn nu beperkt. Van Corven is dan ook blij dat de Gezondheidsraad adviseert om het makkelijker te maken om drang of dwang toe te passen. Dat is volgens de GGD'er nodig omdat er een groep mensen is die ondanks de ernst van de problemen niet wil of kan inzien dat er hulp nodig is. Nu is alleen dwang mogelijk als iemand voor zichzelf of zijn omgeving een gevaar oplevert. "In feite krijgen onze medewerkers meer tools. Ze kunnen